Globus ortograficzny: jak zmienia się rozmiar państw

Składamy mapę odwzorowania…

Czas ładowania zależy od szybkości Twojego połączenia internetowego.

Rzut ortograficzny: fakty i wpływ na rozmiar państw

Klasa zniekształceń
Ani wiernopolowe, ani wiernokątne
Typ siatki
Azymutalne perspektywiczne
Twórca
Starożytni Grecy (stosował je m.in. Hipparch)
Rok powstania
II w. p.n.e.
Powierzchnia
Zniekształcona; bez zniekształceń jest tylko środek mapy, a ku krawędzi dysku obszary są coraz mocniej ściskane
Kształt
Silnie zniekształcony przy krawędziach (perspektywiczny skrót)
Odległości
Zniekształcone: odległości mierzone od środka skracają się ku krawędzi dysku
Kąty i kierunki
Zniekształcone; bez zniekształceń jest tylko środek mapy

Rzut ortograficzny pokazuje Ziemię tak, jak widać ją z bardzo daleka, więc mieści naraz tylko jedną półkulę. Po otwarciu mapy globus jest zwrócony ku przecięciu równika z południkiem zerowym. Z trzydziestu elips Tissota w całości widać wtedy tylko dziesięć, te na 30° długości wschodniej i zachodniej. Elipsy na 90° leżą na samej krawędzi tarczy, a te na 150° są po niewidocznej stronie.

Ten rzut niczego nie powiększa. Wszystko, co leży dalej od środka tarczy, jest skracane w kierunku krawędzi, a wymiar wzdłuż krawędzi pozostaje prawdziwy. Elipsy przy równiku są przez to węższe o 13%, a te na 60° szerokości spłaszczone do około 43%. Skrócenie zależy tylko od odległości od środka: zostaje 50% w odległości 60°, 31% przy 72° i 17% przy 80°. Przy startowym widoku Grenlandia leży około 76° od środka tarczy i jest spłaszczona do niecałej jednej czwartej, więc wygląda na wąski pasek, choć ma ponad 2 mln km².

Dodaj pierwsze państwo, na przykład Polskę, a globus sam obróci się tak, by znalazła się pośrodku. Tam jej kontur ma prawdziwy kształt. Przeciągnij go ku krawędzi tarczy: w odległości 72° od środka spłaszczy się w kierunku krawędzi do mniej więcej jednej trzeciej, a tuż przy niej zmieni się w cienki pasek. Na mapach azymutalnych z tym samym środkiem, równoodległościowej i gnomonicznej, obszary przy brzegu się rozszerzają, a tutaj maleją. Podczas obracania globusa elipsy Tissota znikają i wracają po puszczeniu.

Globus ortograficzny: najczęstsze pytania

Dlaczego Grenlandia wygląda na globusie jak wąski pasek?

Przy startowym widoku leży około 76° od środka tarczy, a rzut ortograficzny skraca wszystko ku krawędzi. Grenlandia jest spłaszczona do niecałej jednej czwartej, choć ma ponad 2 mln km².

Jaką część Ziemi widać na globusie ortograficznym?

Tylko jedną półkulę naraz. Po otwarciu globus jest zwrócony ku przecięciu równika z południkiem zerowym, a z trzydziestu elips Tissota w całości widać dziesięć. Elipsy na 150° długości są po niewidocznej stronie.

Jak zobaczyć kraj w prawdziwym kształcie na globusie?

Dodaj go do mapy: globus sam się obróci tak, by kraj znalazł się pośrodku, gdzie jego kontur ma prawdziwy kształt. Przeciągnięty ku krawędzi zacznie się spłaszczać: w odległości 72° od środka zostanie około jednej trzeciej.

Czy rzut ortograficzny coś powiększa?

Nie, tylko skraca. Wymiar wzdłuż krawędzi zostaje prawdziwy, a w kierunku krawędzi zostaje 50% w odległości 60° od środka, 31% przy 72° i 17% przy 80°. Odwrotnie niż na mapach azymutalnych równoodległościowych i gnomonicznych.