Mapa gnomoniczna: jak zmienia się rozmiar państw

Składamy mapę odwzorowania…

Czas ładowania zależy od szybkości Twojego połączenia internetowego.

Odwzorowanie gnomoniczne: fakty i wpływ na rozmiar państw

Klasa zniekształceń
Ani wiernopolowe, ani wiernokątne
Typ siatki
Azymutalne perspektywiczne
Twórca
Nieznany; tradycyjnie, choć bez pewności, przypisywane Talesowi z Miletu
Rok powstania
VI w. p.n.e.
Powierzchnia
Zniekształcona: rośnie gwałtownie ku granicy widoku; umiarkowana tylko w promieniu około 30° od środka
Kształt
Poprawny tylko blisko środka; silnie rozciągnięty przy krawędzi
Odległości
Zniekształcone; prawdziwe tylko w samym środku mapy
Kąty i kierunki
Zniekształcone; dokładne tylko w środku mapy. Za to każde koło wielkie (ortodroma) jest linią prostą

Po otwarciu środek mapy gnomonicznej leży na 25°N nad Saharą, a widok sięga 80° od tego punktu. Z trzydziestu elips Tissota mieści się w nim w całości dziesięć, a dwie kolejne, na 30°N przy 90° długości, widać tylko częściowo przy krawędzi. Zniekształcenie zależy wyłącznie od odległości od środka i rośnie szybciej w kierunku od środka niż w poprzek. W odległości 60° elipsa jest cztery razy dłuższa i dwa razy szersza od koła, więc obejmuje ośmiokrotne pole.

Elipsy na 30°N przy 30° długości są powiększone tylko o około 40%, te na równiku dwukrotnie, a te na 30°S, nad Afryką Południową i południowym Atlantykiem, prawie dziesięciokrotnie. Najbardziej zaskakują dwie elipsy na 60°N przy 90°E i 90°W. Leżą prawie 70° od środka, mają pole około dwudziestu razy większe i rozciągają się w długie owale skierowane od środka mapy. Przy samej krawędzi widoku powiększenie sięga około 190 razy. Pole podwaja się 37,5° od środka, rośnie czterokrotnie na 51° i ośmiokrotnie na 60°. Punkt odległy o 90° leżałby w nieskończoności, dlatego mapa gnomoniczna nigdy nie obejmie nawet całej półkuli.

Dodaj Polskę: leży około 31° od środka i jest powiększona o ponad połowę. Wybierz w panelu środek „Europa”, a znajdzie się prawie w punkcie centralnym i odzyska prawdziwy kształt. Środek „Pacyfik” albo punkt wskazany na mapie przenosi cały ten układ zniekształceń w inne miejsce. W zamian każda ortodroma, czyli najkrótsza droga po kuli, jest tu odcinkiem prostym.

Mapa gnomoniczna: najczęstsze pytania

Dlaczego na mapie gnomonicznej najkrótsza droga jest linią prostą?

Każda ortodroma, czyli najkrótsza droga po kuli, jest tu odcinkiem prostym. To główna zaleta tego rzutu, za którą płaci się powiększeniem pól: im dalej od środka, tym szybciej rosną.

Dlaczego mapa gnomoniczna nie pokaże całej półkuli?

Punkt odległy o 90° od środka leżałby w nieskończoności. Po otwarciu mapa jest wyśrodkowana na 25°N nad Saharą, a widok sięga 80° od tego punktu. Z trzydziestu elips Tissota mieści się w nim w całości dziesięć.

O ile mapa gnomoniczna powiększa pola daleko od środka?

Pole podwaja się już w odległości 37,5° od środka, czterokrotnie rośnie na 51°, a ośmiokrotnie na 60°. Przy samej krawędzi widoku powiększenie sięga około 190 razy, a elipsy na 60°N przy 90°E i 90°W mają pole około dwudziestu razy większe.

Jak ustawić Europę w środku mapy gnomonicznej?

Wybierz w panelu środek Europa. Polska, która leży około 31° od domyślnego środka i jest tam powiększona o ponad połowę, znajdzie się prawie w punkcie centralnym i odzyska prawdziwy kształt. Środek Pacyfik przenosi cały układ zniekształceń w inne miejsce.