Dlaczego kartografowie rozcinają świat jak skórkę pomarańczy?
Przerwana Homolozyna Goode'a pokazuje, że szczelina może być uczciwsza niż rozciągnięcie.
Nie da się rozłożyć skórki bez decyzji
Każda płaska mapa musi rozciągać, ściskać albo rozcinać sferę. Prostokątna mapa zwykle ukrywa tę decyzję przy krawędziach, gdzie zniekształcenia są największe. Homolozyna Goode'a pokazuje ją otwarcie: rozcina świat tam, gdzie najmniej przeszkadza to w czytaniu mapy.
Dwa rzuty w jednym
Odwzorowanie opracował w 1923 roku J. Paul Goode z Uniwersytetu Chicagowskiego. Połączył dwa rzuty wiernopolowe: sinusoidalny w pasie między 40°44' szerokości północnej i południowej oraz Mollweidego dalej od równika. Granica nie jest przypadkowa. Na tych równoleżnikach oba rzuty mają tę samą skalę, więc dają się połączyć bez skoku. Stąd nazwa: angielskie „homolosine” łączy dawną nazwę rzutu Mollweidego (homolographic) z nazwą rzutu sinusoidalnego.
Co jest większe w rzeczywistości: Afryka czy Grenlandia?
Oba składniki są wiernopolowe, więc cała mapa zachowuje proporcje powierzchni. Kształty kontynentów nadal są zniekształcone, zwłaszcza daleko od południków środkowych.
Po co są płaty?
W wersji przerwanej mapa ma sześć południków środkowych, po jednym w każdym płacie. Zamiast pozwolić, by zniekształcenie narastało przez cały arkusz, mapa zaczyna je liczyć od nowa przy każdym środku i przenosi nieciągłość do szczelin. W klasycznym układzie szczeliny przecinają oceany, aby lądy pozostały w całości. Goode od początku pomyślał swój rzut jako mapę przerwaną i tak prawie zawsze się go pokazuje.
Gdzie ta mapa się sprawdza?
Według albumu odwzorowań USGS homolozyna Goode'a trafiła do wielu map świata, zwłaszcza do atlasu Goode's Atlas wydawnictwa Rand McNally. W latach 90. wersję przerwaną wybrano do globalnych zbiorów zdjęć satelitarnych AVHRR o rozdzielczości 1 km. Jak opisał D. R. Steinwand w pracy z 1994 roku, mapa wiernopolowa z płatami jest przy takich danych zarazem czytelna i wygodna w analizie.
Przerwana mapa dobrze nadaje się więc do porównywania tego, co zajmuje powierzchnię: lasów, pustyń, upraw czy gęstości zaludnienia. Słabo sprawdza się przy trasach i prądach oceanicznych, które przechodzą przez szczeliny.
Trzy sposoby prowadzenia szczelin
W laboratorium przełącz „Chroń lądy”, „Chroń oceany” i „Bez przerw”. Wariant oceaniczny układa płaty tak, aby szczeliny przechodziły przez lądy, a oceany pozostały w całości. Wersja ciągła odzyskuje jeden arkusz kosztem większych zniekształceń na obrzeżach. Porównaj też ten rzut z Equal Earth, który zachowuje proporcje powierzchni bez rozcinania mapy.